تبلیغات
عادلانه - مهریه در اسلام
" ـ اللّهُمَّ كُنْ لِوَلِیِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَیْهِ وَعَلى آبائِهِ فی هذِهِ السّاعَةِ وَفی كُلِّ ساعَةٍ وَلِیّاً وَحافِظاً وَقائِدا ‏وَناصِراً وَدَلیلاً وَعَیْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَك طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فیها طَویلاً "

سخنی در باب مهریه در اسلام

مهریه یکی از حقوق مالی زن بر مرد است که به واسطه صیغه عقد واجب می شود و عبارت است از: «مالی که مرد به مناسبت نکاح، ملزم به اعطای آن به زن می شود.» به مجرد اینکه صیغه عقد جاری شد؛ زن مالک مهر می شود و می تواند هر نوع تصرفی در ان بنماید و تصرف دیگران ، حتی شوهر ، در مهریه زن باید با اذن زن صورت گیرد.

اسلام و مهریه

در قرآن کریم از مهریه با تعابیری چون: «صداق» ، «اجر»، و« فریضه»، یاد شده است، ودر زبان فارسی به آن «کابین» گفته می شود. مهریه از دستورات امضایی اسلام است و قبل از اسلام نیز به شکل های مختلف وجود داشته که بعضی از آنها مانند شغار ممنوع اعلام شد. در دوران باستان ، در برخی جوامع رسم مهریه به صورت کار و خدمت داماد برای خانواده عروس در طی یک مدت معین بوده است. داستان ازدواج حضرت موسی (ع) با دختر شعیب (ع) که قرآن کریم آن را نقل کرده است ، به همین مطلب اشاره دارد.

مهریه ، بیشتر در فرهنگ های شرقی مانند چین، ژاپن، جوامع اسلامی و بسیاری از ملل آفریقا رواج دارد، ولی در میان غربی ها چیزی به عنوان مهر در ازدواج ، مرسوم نیست. به فرموده شید مطهری (ره) : « در ازدواج فرنگی، مهر وجود ندارد

فلسفه تشریع مهریه در اسلام

خدای تعالی در قرآن کریم دستور می دهد که: « و آتو النساء صدقاتهن نحلة» نحله معنای «بخشش بدون عوض » و«صداق» به «آنچه که از مهر به زن داده میشود» گفته می شود، و آیه شریفه با الحاق ضمیر «هن » به این کلمه قصد بیان این مطلب را دارد که مهریه به خود زن تعلق دارد نه پدر و مادر .مهریه ، مزد بزرگ کردن و شیر دادن و نان دادن به او نیست .تعبیر نمودن از مهریه با عنوان «نحله»بیانگر آن است که نحل با عسل دادنش به انسان ،وی را تحقیر نمیکند و فقر انسان را نمیرساند و توهینی به انسان نمی نماید؛ با این که زنبور عسل به طور متوسط روزانه 250 پرواز برای تهیه عسل دارد و اگر این پروازها تنها برای رفع نیازمندی های خودش باید صورت می گرفت ، روزانه ده پرواز کافی بود .از این رو ،صداق نیز که نحله است ومرد به زن می پردازد، نباید توهین به زن تلقی شود .

اکنون این سوال مطرح است که فلسفه تشریع مهریه چیست؟ آیا پرداخت مهریه به زن، چنانچه برخی تصور کرده اند نوعی خرید و فروش زن وتوهین به او محسوب می شود ؟ در پاسخ به این سوال باید گفت:

مگر هر پولی که انسان به کسی می دهد می خواهد او را بخرد؟ اگر چنین باشد، باید رسم هدیه وبخشش وپیشکش را منسوخ کنند. واگر پرداخت مهر به دختر، خریدن اوست پس، پرداخت حقوق به کلیه افراد ، از رئیس گرفته تا خدمتکار و همه وهمه ، به معنای خریدن آنها است.

انواع مهریه در فقه

1.مهرالمسمی: مهری است که به وسیله زوجین در ضمن عقد تعیین می شود .

2.مهرالمثل: اگر در نکاح دائم مهر تعیین نشده باشد، یا مهریه باطل باشد وقبل از تعیین مهر المسمی بین زوجین نزدیکی واقع شود، زن مستحق مهر المثل است. این نوع مهر با توجه به ملاحظه حال زن و صفات او از قبیل سن، بکارت، نجابت،عفت، عقل، ادب، شرف، جمال، کمال واضداد اینها تعیین می شود؛ بلکه هر چه که عرفا وبه طور عادی در بالا بردن مهر ونفقه موثر است، ملاحظه شده وبر این اساس مهریه او تعیین می شود .

3.مهر المتعه: هرگاه درعقد نکاح دائم مهریه تعیین نشده باشد وشوهر قبل از نزدیکی وتعیین مهر المسمی زن خود را طلاق دهد، زن مستحق مهر المتعه خواهد بود .در اینجا مرد با توجه به شئون ودارایی وثروت خود چیزی از آن دارایی ویا مبلغی را به زن پرداخت خواهد کرد، به این نوع مهریه در آیه 236 سوره بقره ،اشاره شده است.

4.مهرالسنه:مهری است که پیامبر (ص) برای حضرت زهرا (س) وهمسران خود تعیین فرموده است که میزان آن پنجاه دینار، معادل پانصد درهم نقره است وبه پول امروز تقریبا پانزده مثقال طلا می شود.

نکته: هرگاه بعد از تعیین مهر المسمی وقبل از نزدیکی، مرد بخواهد زن را طلاق دهد، نصف مهر به زن تعلق می گیرد که در آیه 237 سوره بقره به آن اشاره شده است.

میزان مهزیه

دین مبین اسلام، برای مهریه، مقداری معین نکرده است تا هیچ مانعی برای ازدواج ایجاد نشود؛ زیرا اگر میزان اندکی مشخص می شد، ممکن بود افرادی توان پرداخت همان مقدار را هم نداشتند واز ازدواج محروم می شدند. در تحریر الوسیله چنین آمده: «اندازه ای برای آن (مهریه ) معین نشده؛ بلکه بستگی به رضایت طرفین دارد؛ خواه زیاد باشد یا کم، البته نه به مقداری که به سبب کم بودن، ازمالیت خارج شود، بله در جانب زیادی مستحب است که از مهر السنه که پانصد درهم است ، بیشتر نباشد.»

 تعیین این مقدار مهریه در فقه،بر اساس روایاتی است که در این زمینه وارد شده، بنابر این مهریه مطلوب از نظر اسلام ،مهریه ای است که نخست: بر اساس توافق طرفین باشد، دوم: توان مرد در نظر گرفته شود. بر همین اساس، اسلام با مهریه های سنگین خارج از توان مرد، به شدت مخالفت می کند، ودلیل این مخالفت را کینه ای می داند که ممکن است در دل مرد ایجاد شود.

البته به این نکته باید توجه داشت که مهریه زن نباید آنقدر کم باشد که به فرموده امیرالمومنین(ع) مشابه پول زنا شود.

مهریه های سنگین ومیزان بازدارندگی آنها از طلاق

در حال حاضر یکی از آسیب های ازدواج در جامعه ما وجود مهریه هایی سنگین است که از سوی برخی خانواده ها با هدف ایجاد مانعی برای طلاق دختر، به خانواده داماد تحمیل می شود.

بی تردید مهریه های سنگین نمی تواند تضمینی برای ازدواج پایدار و زندگی آرام و سعاتمندانه باشد؛ زیرا مرد بی ایمان ، اگر در زندگیی زناشویی به بن بست برسد، آن قدر همسرش را آزار می دهد تا او را وادارد از مهرش بگذرد وخود را رها سازد که البته این رفتار بر اساس روایات دینی، بسیار ناشایست وناجوانمردانه است. پیامبر اکرم (ص) می فر ماید :«خداوند از مردی که همسرش را می آزارد تا از مهر خود بگذرد، همان قدر خشمگین می شود که از گریه یتیم به خشم می آید.»

این باور که «مهریه سنگین » پشتوانه خوبی برای عدم جدایی و پیشگیری از طلاق است و نه برای دادن و گرفتن، مبارکی و مهرآفرینی مهریه را زایل می نماید. « مهر » زمانی می تواند معنی و مفهوم پر ارزشی داشته باشد که برخواسته از صداقت و از روی محبت، مهرورزی ، صداقت و جان مایه ای برای زندگی مشترک باشد.

 بنابراین تعیین مهر باید بدون از هرگونه نگرشهای ناصحیح فرهنگی، عقاید غلط و عوامانه صورت پذیرد ودر آن معیارهای منطقی و واقع بینانه مد نظر باشد.

 

 منابع: تحریرالوسیله حضرت امام خمینی (ره) ، حقوق زن در اسلام شهید مطهری (ره)






طبقه بندی: حقوق خانواده، 
برچسب ها: مهریه، حقوق خانواده، ازدواج، طلاق، باورهای غلط ازدواج،
داغ کن: داغ کن - کلوب دات کام
نوشته شده در تاریخ : شنبه 20 خرداد 1391 | توسط : امید | نظرات()